Đồng tiền điện tử mới của Trung Quốc là gì và liệu có thể thay đổi cuộc chơi trong thế giới tiền điện tử?

Khi thị trường tiền mã hóa đang ngày trở nên sôi động và hứa hẹn nhiều tiềm năng tăng trưởng, dường như chính phủ các nước cũng không thể nào đứng ngoài cuộc. Rất nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới đang chạy đua trong việc phát hành đồng tiền kỹ thuật số của họ như một công cụ kiểm soát lượng tiền lưu thông, giới hạn tỷ lệ lạm phát và ngăn chặn những hoạt động tài chính phi pháp.

Điển hình như Banque de France, ngân hàng trung ương của Pháp, ngày 02/04/2020 đã phát đi thông báo kêu gọi đơn xin áp dụng từ các công ty muốn thử nghiệm sử dụng đồng euro kỹ thuật số cho các hoạt động thanh toán liên ngân hàng.

Trước đó, vào tháng 3/2020 ngân hàng trung ương Vương Quốc Anh đã xuất bản một bài thảo luận về tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương. Sveriges Riksbank, ngân hàng trung ương Thụy Điển, cũng đã công bố thí điểm phiên bản kỹ thuật số của đồng tiền quốc gia này để sử dụng trong bán lẻ, được đặt tên là e-krona. Và rất nhiều ngân trung ương khác trên thế giới như Nhật Bản, Singapore, Hongkong…cũng có những động thái tương tự.

Tuy nhiên trong số những nỗ lực của các chính phủ phải kể đến Trung Quốc, là quốc gia đã có những bước đi rõ rệt nhất trong việc hiện thực hóa đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương. Cụ thể là ngày 30/04/2020 chính phủ nước này đã cho chạy thử nghiệm đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (Central Bank Digital Currency: CBDC) tại bốn thành phố là Thâm Quyến, Tô Châu, Thành Đô và Nam Xương.

Dự án thanh toán điện tử tiền kỹ thuật số của Trung Quốc được gọi là DCEP, do Ngân Hàng Nhân Dân Trung Quốc tiến hành cùng với bốn ngân hàng lớn thuộc sở hữu nhà nước và các đại gia thanh toán như Ant Financial và Tencent đã bắt đầu từ năm 2014. Theo tờ China Daily, DCEP được biết như phiên bản số của đồng Renminbi (e-RMB), khi được phát hành sẽ là đồng tiền số hợp pháp duy nhất tại Trung Quốc.

Là quốc gia đông dân nhất và là cường quốc kinh tế thứ 2 thế giới, vị thế của Trung Quốc trong thị trường tiền mã hóa sẽ thay đổi như thế nào khi nước này trở thành quốc gia đầu tiên phát hành đồng tiền kỹ thuật số. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu về dự án này.

1. Công nghệ

Hồ sơ bằng sáng chế tiền điện tử phát hành bởi PBOC được công khai vào tháng 10/2018, mô tả một loại tiền tệ sẽ yêu cầu các ngân hàng thương mại nhập thông tin chi tiết về người vay, lãi suất trước khi chuyển tiền, giúp PBOC chủ động quản lý hoạt động cho vay và trực tiếp rót vốn tại những trường hợp phù hợp.

Đồng nhân dân tệ điện tử có giá trị như tiền giấy thông thường, được ngân hàng trung ương Trung Quốc công nhận, nhưng chỉ tồn tại dưới dạng mã code trong ví điện tử. Tiền điện tử cho phép người dùng thanh toán, nhận và chuyển tiền như các nền tảng thanh toán trực tuyến Alipay và WeChat Pay. Chức năng chạm cho phép hai người dùng chạm điện thoại vào nhau để thực hiện giao dịch chuyển tiền.

Như vậy, nguyên lý phát hành và quản lý của nhân dân tệ điện tử không hề giống với các loại tiền ảo như bitcoin, loại tiền sử dụng nhiều “sổ cái” blockchain để xác thực và ghi nhận giao dịch.

Bitcoin và những loại tiền điện tử khác như Ethereum… hỗ trợ chuyển khoản ẩn danh mà không cần người trung gian hoặc ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, giá trị của chúng biến động rất mạnh nên không thực sự phù hợp để làm phương tiện thanh toán. Ngược lại, việc giao dịch đồng nhân dân tệ điện tử sẽ không ẩn danh hoàn toàn và giá trị của nhân dân tệ điện tử sẽ ổn định như loại tiền giấy đang lưu thông.

Nhân dân tệ điện tử hoạt động với quy trình: Người tiêu dùng và doanh nghiệp sẽ tải xuống ví kỹ thuật số trên điện thoại di động và nạp tiền kỹ thuật số từ tài khoản ngân hàng của họ. Sau đó, họ có thể thanh toán hoặc nhận tiền từ bất kỳ ai có ví điện tử, giống như việc sử dụng tiền mặt thông thường.

Theo thông tin từ tờ Tin tức Bắc Kinh, tuy cùng là đồng tiền kỹ thuật số được tạo ra và quản lý bởi một tổ chức nhưng đồng DCEP của Trung Quốc sẽ không dựa trên loại công nghệ blockchain như Libra của Facebook, mà có lẽ sẽ dựa chủ yếu vào loại blockchain hợp đồng thông minh (smart contract).

Mu Changchun, người đứng đầu viện nghiên cứu tiền kỹ thuật số Ngân Hàng Nhân Dân Trung Quốc, nói rằng công nghệ mà DCEP sử dụng cho phép trao đổi tiền kỹ thuật số mà không cần kết nối internet và có thể được sử dụng để thanh toán không tiếp xúc. Ông này cũng cho biết tốc độ xử lý giao dịch của DCEP Trung Quốc sẽ là 300,000 giao dịch/giây, gấp 300 lần tốc độ xử lý của Libra.

Có thể so sánh giữa DCEP, Libra và Bitcoin ở một số điểm như bảng bên dưới.

Bảng 1: So sánh DCEP, Libra và BitcoinBảng 1: So sánh DCEP, Libra và Bitcoin (Nguồn: boxmining)

2. Tính năng của ví DCEP

Bản ứng dụng thử nghiệm của đồng tiền này cung cấp một cái nhìn về các tính năng sẽ được cung cấp qua ví DCEP, bao gồm thanh toán bằng cách quét mã QR, nhận và gửi thanh toán và giao dịch bằng cách chạm vào điện thoại của người dùng khác (như hình bên dưới). Về mặt quản lý, ví cho phép người dùng quản lý tiền, liên kết ví với các tài khoản khác và xem xét tất cả các giao dịch.

Ví DCEP cũng cung cấp cho người dùng tùy chọn đăng ký. Tuy nhiên, có vẻ như chức năng đăng ký cho đến nay vẫn ở chế độ thử nghiệm vì nó chỉ dành cho người dùng trong danh sách trắng tại bốn thành phố nói trên.

Ảnh chụp màn hình được cho là ví điện tử của đồng CBDC đang được Trung Quốc thử nghiệmẢnh chụp màn hình được cho là ví điện tử của đồng CBDC đang được Trung Quốc thử nghiệm (Nguồn: Ledgerinsights)

3. Cấu trúc phát hành

DCEP của Trung Quốc sẽ có cấu trúc phát hành hai lớp với lớp thứ nhất liên quan đến việc ngân hàng trung ương Trung Quốc phát hành tiền tệ cho các ngân hàng hoặc tổ chức bên dưới, và lớp thứ hai là các ngân hàng này lưu hành tiền tệ giữa các khách hàng của họ.

Tiền kỹ thuật số DCEP của Trung Quốc sẽ được kiểm soát tập trung và được đảm bảo 100% bởi tiền gửi từ các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng khác.

Cấu trúc phát hành đồng CBDC của Trung QuốcCấu trúc phát hành đồng CBDC của Trung Quốc (Nguồn: financemagnates)

Đề cập đến lý do DCEP có cấu trúc hai lớp, đó là nếu đồng tiền này được phát hành trực tiếp cho công chúng, quy mô của cơ sở hạ tầng cần thiết sẽ quá lớn, do đó Ngân Hàng Nhân Dân Trung Quốc không muốn phát hành trực tiếp cho người dùng. Ngoài ra, cấu trúc hai lớp có thể tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có và chuyên môn công nghệ trong giao dịch với khách hàng của các ngân hàng. Hơn nữa, ngân hàng trung ương lo ngại nếu các ngân hàng thương mại không làm công tác trung gian, họ sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường liên ngân hàng.

4. Lộ trình

Quá trình chạy thử nghiệm hiện tại đang được thí điểm trong một phạm vi nhỏ, và sẽ được lan rộng ra một phạm vi rộng lớn hơn khi công nghệ và hệ thống được cải tiến. Tuy chính phủ nước này chưa cho biết lộ trình cụ thể, nhưng nếu suôn sẻ, việc áp dụng rộng rãi đồng tiền kỹ thuật số này sẽ diễn ra vào giữa năm 2021.

5. Tham vọng của Trung Quốc

Hiện tại, trên thế giới có hai hệ thống thanh toán quốc tế là CHIPS và SWIFT. Tuy nhiên, cả hai đều bị Mỹ chi phối nên Trung Quốc lo ngại các thông tin giao dịch đều bị cung cấp cho chính phủ Hoa Kỳ và như thế Trung Quốc đang ở thế bất lợi.

Việc Trung Quốc chạy đua cho một đồng tiền kỹ thuật số chứng minh tham vọng của Trung Quốc trong việc đưa đồng Renminbi ra cộng đồng quốc tế và trở nên độc lập với Mỹ trong thương mại và thanh toán.

Việc số hóa đồng Renminbi sẽ giúp nó vươn ra khỏi biên giới Trung Quốc dễ dàng hơn, giúp nước này không còn lệ thuộc vào đồng USD trong thanh toán quốc tế và định hình lại quyền lực trong thị trường này.

CBDC Trung Quốc

Tuần trước, China Daily cho biết: “Một loại tiền kỹ thuật số có chủ quyền cung cấp giải pháp thay thế chức năng cho hệ thống thanh toán USD và giảm bớt tác động của bất kỳ lệnh trừng phạt hoặc đe dọa loại trừ nào ở cấp quốc gia và công ty” – một đánh giá hàm ý Trung Quốc đang muốn giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ và tìm kiếm hệ thống thanh toán mới.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng đồng DCEP sẽ giảm bớt rủi ro trong giao dịch tiền giấy như giả mạo, ẩn danh, rửa tiền và tài trợ bất hợp pháp. Điều này giúp các cơ quan quản lý có thể giám sát tốt hơn các giao dịch tiền tệ, từ đó cải thiện đáng kể hoạt động giám sát.

Trước đó, chính phủ Trung Quốc đã tuyên bố rằng đồng Libra của Facebook đặt ra mối đe dọa đối với chủ quyền của Trung Quốc, khẳng định rằng tiền tệ kỹ thuật số chỉ nên được phát hành bởi chính phủ và ngân hàng trung ương. Vậy nên việc Trung Quốc dù trong đại dịch COVID-19 vẫn không trì hoãn chạy thử nghiệm DCEP là minh chứng rõ ràng cho việc họ muốn duy trì lợi thế đi trước trong cuộc đua tiền kỹ thuật số và tham vọng vượt qua Mỹ trong thanh toán quốc tế.

6. Ý kiến của chuyên gia

Ý kiến áp đảo trên thị trường hiện nay là việc DCEP thành công có thể sẽ đe dọa vị thế độc tôn của đồng USD. Theo thống kê của Ngân Hàng Thế Giới, 1,7 tỷ người trưởng thành trên toàn thế giới sử dụng tiền mặt vì họ không có tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, hai phần ba số người này sở hữu một chiếc điện thoại di động, có thể được sử dụng để thực hiện các giao dịch tiền tệ. Đây là những gì đang xảy ra ở Trung Quốc, nơi các đại gia thanh toán di động như Alipay hay WeChat Pay có hơn 1,7 tỷ khách hàng trên khắp Trung Quốc.

Hiện tại, hai công ty thanh toán trực tuyến này xử lý nhiều khoản giao dịch thanh toán hàng tháng hơn tổng số Paypal đã làm trong cả năm 2017 (tức là 451 tỷ USD). Với cơ sở hạ tầng thanh toán ví di động hiện có, sự hợp tác của 2 công ty này với Ngân Hàng Nhân Dân Trung Quốc có thể là con đường hiệu quả để phân phối DCEP ở nước ngoài.

CBDC Trung Quốc

Từ góc nhìn rộng hơn, một số người cho rằng DCEP có thể được sử dụng làm vũ khí chống lại Mỹ trong cuộc chiến kinh tế thương mại. Nếu DCEP được chấp nhận trên tuyến đường thương mại theo sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc, nước này sẽ có quyền giám sát và kiểm soát toàn bộ hoạt động kinh tế của một nửa dân số thế giới. DCEP sẽ cho phép Trung Quốc theo dõi mọi người chi tiêu và giao dịch, và có thể tịch thu hoặc khóa tài sản kỹ thuật số của khách hàng trong ví di động của họ.

Tuy nhiên, hiện tại đó mới là những suy đoán và liệu DCEP có thành công hay không vẫn còn là một ẩn số. Chúng ta hãy cùng chờ đợi diễn biến và số phận của đồng tiền số này như thế nào.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *